ÖNSÖZ

            Bu bölümde Ürkütlü yöresinden toplanmış, nineden, dededen, anadan, babadan duyduğum ve not aldığım manilerle kendi yazdığım maniler bulunmaktadır. Bir kor gibi yanan yüreğimi söndüren, rüzgar gibi esen gönlümü ısıtan, damla damla yağan kar gibi kanımı hızlandıran, gönlümü ferah tutan bu maniler neler anlatır, siz karar verin.

Faik YILDIZ

Giriş

           

MANİ NEDİR ? 

          Anonim halk edebiyatımızın bir nazım şekli ve türüdür. Esas itibarı ile dört mısralık bir kıtadan ibarettir. Genelde 7'li hece vezni ile yazılır, söylenir. Birinci ve ikinci mısrâlar çok kere son iki mısrânın kafiyesini, âhengini hazırlamak için söylenmiş doldurma mısrâlardır. Bunların kedilerinden sonra gelen iki mısrâ ile manâ ilgileri ya hiç yoktur veya çok zayıftır. Asıl söylenmek istenen son iki mısrâda söylenir. Halkımız arasında mani söylemek bir gelenek halindedir. Maniler aşk, kıskançlık, tabiat ve ahlâki öğütler gibi temalarda söylenir. Kafiye düzeni aşağıdaki gibidir.

   --------------------------------- a  

   --------------------------------- a

   --------------------------------- x 

   --------------------------------- a

        (Birinci, ikinci ve dördüncü mısralar birbiriyle kafiyeli, üçüncü mısra serbest)Cinaslı (söylenişi aynı, manâsı farklı) kelimelerle kafiyeleşmiş manilere cinaslı mani denir. Halk arasında cinaslı manilere ayaklı mani de denir. Ayak kafiye demektir.